Έγχρωμο, σκληρό εξώφυλλο/ 23,5×29 εκ./ 80 σελ./ Νοέμβριος 2010

Επιμέλεια εικονογράφησης: Φωτεινή Στεφανίδη, Όλγα Κοντoνή

Aπ' τον κύριο Λεονάρντο ως τα χρυσαφιά καρύδια, που γίνανε παιδιά κι ύστερα αστέρια, η απόσταση... μα δεν υπάρχει απόσταση. Kι ούτε ανάμεσα στον κλόουν Tικ Tοκ και στη Bροχούλα, στον Mουντζούρη ή στα έλατα που πεθυμήσανε να ταξιδέψουν και ταξίδεψαν. Kι η Λίλα, η Tίνα κι ο μικρός Φώτης μπορεί και να 'ναι αδέλφια... Kαι οι επτά παράξενες ιστοριούλες ζυμώθηκαν με την ίδια μαγική ζύμη. Παραμυθιού σταγόνες μέσα στις τωρινές μας μέρες. Όχι η πραγματικότητα εδώ, κι εκεί τα παραμύθια. Eμείς τα λέμε ένα... Eσύ;

MΕ ΤΙΣ ΙΣΤΟΡΙΟΥΛΕΣ ΑΥΤΕΣ τα πράγματα κύλησαν κάπως αλλιώτικα. Συνήθως πηγαίνει πρώτα ο συγγραφέας, λέει ό,τι έχει να πει, κι ύστερα ξοπίσω του ο εικονογράφος βγάζει εικόνες απ' τις λέξεις. Kαμιά φορά βαδίζουν πλάι πλάι. Eδώ όμως όλα ξεκίνησαν από επτά γιορτινές εικόνες. Zωγραφισμένες η καθεμιά κι απ' άλλο χέρι -ανάμεσα στο 1920 και το 1923- γοήτεψαν το μάτι, έγιναν πρόκληση για να γραφτούν οι επτά γιορτινές ιστοριούλες. Πρόκληση κι άσκηση μαζί. Kάθε εικόνα θα μπορούσε, βέβαια, να είναι αφορμή για δεκάδες άλλες, διαφορετικές ιστοριούλες. Δεν εξαντλείται η εικόνα έτσι εύκολα με τα λόγια, κι η φαντασία έχει ατέλειωτα μονοπάτια. Oι τρεις πρώτες γράφτηκαν στο Παρίσι, μέσα Δεκέμβρη του '89, οι άλλες τρεις στο τρένο από Würzburg για Aθήνα στις 12 και 13 Γενάρη του '90. Kι η τελευταία, στ' Aκρωτήρι της Σαντορίνης, στο σπίτι των ανασκαφών, προς το τέλος Iούλη του '91, κι είχε πανσέληνο. Πριν πάρουν τον δρόμο για τύπωμα, τις άκουσαν η Mαρία, η Άθα, ο Aλέξης κι η Σεμέλη. Στην εδώ, αναθεωρημένη έκδοσή τους, οι επτά γιορτινές ιστοριούλες εμπλουτίσθηκαν με πρόσθετες εικόνες από ευχετήριες κάρτες της συλλογής μου πάλι.

X.M.

Ο Χρήστος Μπουλώτης γεννήθηκε το 1952 στη Μύρινα της Λήμνου. Είναι αρχαιολόγος στην Ακαδημία Αθηνών. Δίδαξε στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο και διδάσκει στα μεταπτυχιακά τμήματα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών και δημιουργική γραφή στο Εθνικό Κέντρο Βιβλίου. Έχει κάνει ανασκαφές στην Κρήτη, τη Σαντορίνη, την αρχαία Ήλιδα και τη Λήμνο. Παράλληλα, από το 1987 ασχολείται συστηματικά και με την παιδική λογοτεχνία. Έχει εκδώσει μέχρι σήμερα περισσότερα από εξήντα βιβλία. Το έργο του Η παράξενη αγάπη του αλόγου και της λεύκας τιμήθηκε το 1989 με το ευρωπαϊκό βραβείο Pier Paolo Vergerio. Τα έργα Το άγαλμα που κρύωνε και Ο κλέφτης των καρπουζιών πήραν το ετήσιο βραβείο του ελληνικού παραρτήματος της ΙΒΒΥ το 2000 και το 2003 αντίστοιχα. Το 2000 το έργο του Το άγαλμα που κρύωνε απέσπασε το Κρατικό βραβείο. Το 2006 τιμήθηκε με το βραβείο «Κώστα και Ελένης Ουράνη» της Ακαδημίας Αθηνών. Το 2000, το 2007 και το 2010 πήρε το βραβείο του περιοδικού Διαβάζω για τα βιβλία Το άγαλμα που κρύωνε, Η κυρία Μίνα και η άνοιξη και Η σκυλίσια ζωή του γάτου Τζον Αφεντούλη. Είναι υποψήφιος για το διεθνές βραβείο Χανς-Κρίστιαν Άντερσεν 2012. 

Έγραψαν:

...Με όλα αυτά τα βαριά εισαγωγικά, θα σκεφτεί κανείς πως προετοιμάζω το έδαφος ώστε να μιλήσω για ένα βιβλίο βαρύ και δύσπεπτο, που θα εφησυχάζει μεν τις αγωνίες του υποψιασμένου γονιού, αλλά δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα το αντέχει και το παιδί του. Επιπλέον, μη όντας ειδικός στο παιδικό βιβλίο, κινδυνεύω να περάσω σε περιοχές που δεν ελέγχω, και να βγάλω αυθαίρετα συμπεράσματα. Περιορίζομαι λοιπόν στο πρώτο από τα διηγήματα, «Η χριστουγεννιάτικη ιστοριούλα που γράφτηκε από μόνη της», το οποίο, όπως όλα του βιβλίου, έχουν ως αφετηρία και έναυσμα μία χριστουγεννιάτικη, μεσοπολεμική ευχετήρια κάρτα, από την απίθανη συλλογή που διαθέτει ο συγγραφέας (έχω την τύχη να την γνωρίζω). Το θέμα τού διηγήματος; Ό,τι πιο «βαρύ» και «προχωρημένο»: η ίδια η γραφή. Μα, μπορεί η γραφή, η αφηγηματική γραφή, να αποτελεί το θέμα ενός παιδικού διηγήματος, που μάλιστα περιέχεται σε ένα βιβλίο το οποίο, απ' όσο μπορώ να κρίνω, εμπορικά απευθύνεται σε παιδιά κάτω των 10 ετών; Φυσικά και μπορεί, και μάλιστα αυτή την ηλικία την ενδιαφέρει περισσότερο. Γιατί από την εποχή που περάσαμε στην τυπογραφία, δηλαδή από τότε που η συνθήκη μετάδοσης των μύθων πέρασε από την προφορικότητα στο γραπτό κείμενο, υπονομεύθηκε, και εν τέλει καταργήθηκε, η σχέση της γιαγιάς που από μνήμης αφηγείται παραμύθια και ιστορίες. Τώρα, σπανίως πια η γιαγιά αλλά συχνότερα κάποιος άλλος, διαβάζειπαραμύθια. Και είναι προφανής η απορία του παιδιού: ποιος γράφει τα παραμύθια; πώς γράφονται τα παραμύθια; Άλλωστε, αυτή είναι και η αφετηρία του για να σκεφτεί και να φτιάξει τα δικά του παραμύθια, εν τέλει να εκφραστεί σε γραπτό λόγο. Το θέμα λοιπόν του διηγήματος που ακολουθεί είναι εξόχως παιδικό, σε παιδιά απευθύνεται, αυτά αφορά, έστω και αν, κατάφορτο σημασιών, αντέχει και στον πιο αυστηρό έλεγχο του ενήλικου, ακόμα και στις δικές του αναγνωστικές απαιτήσεις. Η τέχνη του Μπουλώτη, η αισθητική του επάρκεια, η αφηγηματική του δεινότητα, κατά τη γνώμη μου δίνει το ανάλογο αποτέλεσμα. Εσείς θα το κρίνετε.
ΚΩΣΤΑΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ, Η Αυγή 25-12-2010

...Κι επειδή ο παραμυθάς είναι άρχοντας για λίγο, ο Χρήστος Μπουλώτης αποφασίζει αυτά τα δύο ολομόναχα ζωάκια να συναντηθούν... τα επόμενα Χριστούγεννα «κοντά σ' ένα χωριό έξω απ' την Κατερίνη»! Αλλά κάνει κι άλλα σ' αυτό το βιβλίο ο Χρήστος Μπουλώτης. Μας διηγείται την ιστορία μιας... ιστορίας που γράφτηκε μόνη της! Μας λέει για τα έλατα ενός δάσους που είχαν βαρεθεί να περιμένουν εκεί ακούνητα και έγιναν κέντημα στη στολή του Αη Βασίλη και μαζί του ταξίδεψαν στον κόσμο. Αλλά και για την Τίνα με τις κόκκινες πλεξούδες που δεν ήθελε να μεγαλώσει και ήξερε την ιστορία όλων των παιχνιδιών της, γιατί «είχε καταλάβει, φαίνεται, πως η μνήμη των παιχνιδιών είναι οι άνθρωποι, τα παιδιά δηλαδή». Και μας λέει και την ιστορία του Φώτη που ζήτησε απ' τον Αη Βασίλη... χιόνι, αφού δεν είχε δει ποτέ του στο νησί του. Και για τα χρυσά καρύδια, που γίνανε παιδιά κι ύστερα αστέρια...

Ιστορίες αλλόκοτες, παράξενες, τρυφερές, εξωπραγματικές, μαγικές, αισιόδοξες. Ιστορίες που μπορούν να πιστέψουν τα παιδιά και που έχουν ανάγκη να πιστέψουν για μια στιγμή κι οι μεγάλοι. Ιστορίες που τις εμπνεύστηκε ο Χρήστος Μπουλώτης από επτά γιορτινές εικόνες των αρχών του 20ού αιώνα. Και που μαζί με ζωγραφιές από ευχετήριες καρτ ποστάλ τις κάνει δώρο στα παιδιά του 21ου αιώνα.
ΟΛΓΑ ΣΕΛΛΑ, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 23-12-2010

...Στις ιστοριούλες είναι τεχνίτης καλός και έμπειρος. Ξέρει πώς να πολεμήσει το χρησιμοθηρικό ρεαλισμό του σχολείου και της κοινωνίας που στερεί το χώρο και το χρόνο του παραμυθιού και πώς με το μαγικό ρεαλισμό να απελευθερώσει τη φαντασία των παιδιών. Μπορεί να καταλάβει το παράπονο της Τίνας όταν «κάτω από το χριστουγεννιάτικο δέντρο βρήκε ένα πανέρι με πολύχρωμες κλωστές, βελόνες και ψαλίδι, μια δαχτυλήθρα κι ένα ρολό καμβά, όλα τα σύνεργα για κέντημα δηλαδή. Αυτό ήταν το δώρο της; Αυτό ήταν. Κοίταξε με απορία τη μητέρα της. Της χαμογέλασε εκείνη αμήχανα (...) παίρνοντας μια έκφραση που πήγαινε να πει ''ε... τι να κάνουμε, μεγάλωσες πια''». Και έχει την ελπίδα, τα παιδιά όταν γίνουν μεγάλοι ότι δε θα κοιτούν συνέχεια το ρολόι τους, δε θα χάσουν τον αυθορμητισμό, την αισθαντικότητα και το συναισθηματισμό τους...
ΗΡΑΚΛΗΣ ΚΑΚΑΒΑΝΗΣ, ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ 21-12-2010

Ο Χρήστος Μπουλώτης αντιστρέφει τους όρους του χριστουγεννιάτικου βιβλίου. Δεν υπάρχουν απαράβατοι κανόνες βέβαια, αλλά η κλασική δομή μιας χριστουγεννιάτικης ιστορίας είναι η εξής: κείμενο, και η εικονογράφηση ακολουθεί. Εδώ ακολουθείται η αντίθετη πορεία. Πρώτα η εικόνα και μετά οι λέξεις. Οπως σημειώνει ο Μπουλώτης στο προλογικό του σημείωμα: «Εδώ όλα ξεκίνησαν από επτά γιορτινές εικόνες. Ζωγραφισμένες η καθεμιά κι απ' άλλο χέρι -ανάμεσα στο 1920 και το 1923-, γοήτεψαν το μάτι, έγιναν πρόκληση για να γραφτούν οι επτά γιορτινές ιστοριούλες». Σ' αυτές τις ιστορίες η φαντασία δένει αρμονικά με την πραγματικότητα. Από οικείες καταστάσεις εμπνέονται. Η αγωνία για το αν θα χιονίσει, μια χριστουγεννιάτικη ιστορία σ' έναν φίλο. Συναισθήματα που πάντα μας βρίσκουν αυτήν την περίοδο. Φιλία, η άρνηση να απολέσουμε την παιδικότητά μας. Εκδοση γεμάτη συγκίνηση και αληθινή παιδική ματιά.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΕΡΓΙΟΠΟΥΛΟΣ, Ελευθεροτυπία 11-12-2010